Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc xây dựng đội ngũ cán bộ hiện nay

  

 

Cán bộ - vai trò quyết định

Trong suốt cuộc đời làm cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng vấn đề cán bộ và công tác cán bộ. Người khẳng định: “Muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém”. Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh để vận dụng xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ hiện nay là vấn đề có ý nghĩa rất quan trọng.

Đạo đức - phẩm chất đầu tiên

Đánh giá về vai trò của cán bộ, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Cán bộ là cái dây chuyền của bộ máy. Nếu dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạy toàn bộ máy cũng tê liệt. Cán bộ là những người đem chính sách của Chính phủ, của Đoàn thể thi hành trong nhân dân, nếu cán bộ dở thì chính sách hay cũng không thể thực hiện được”. Do đó, tiêu chuẩn đầu tiên của người cán bộ là phẩm chất đạo đức: “Đạo đức là gốc”, người cán bộ phải thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, mới có thể trở thành người cán bộ chân chính. Người nói: “Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”; “Mọi việc thành hay là bại, chủ chốt là do cán bộ có thấm nhuần đạo đức cách mạng, hay là không”.

Phẩm chất đạo đức cơ bản của người cán bộ là: Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. Thấm nhuần đạo đức cách mạng, cán bộ sẽ xử lý hài hòa các mối quan hệ: Với mình, với người và với công việc. Đối với mình: “Phải tìm học hỏi cầu tiến bộ. Đừng kiêu ngạo... Phải siêng năng, tiết kiệm”; Đối với người: “Thân ái với nhau, nhưng không che đậy những điều dở... Không nên ghen ghét đố kỵ”; Đối với công việc: “Phải suy nghĩ cho kỹ... Phải cẩn thận...”. Đặc biệt, đối với nhân dân: “Hiểu nguyện vọng của dân, sự cực khổ của dân. Hiểu tâm lý của dân, học sáng kiến của dân... Phải tôn kính dân, phải làm cho dân tin, phải làm gương cho dân”.

Hồ Chí Minh nói: “bất kỳ việc to việc nhỏ, hễ thêm điều lợi, trừ điều hại cho quần chúng, giúp quần chúng giải quyết vấn đề khó khăn, tăng kết quả của việc làm, tăng sức sản xuất của xã hội, đánh đổ sức áp bức của quân thù, đó đều là sáng kiến”; Đối với Đoàn thể: “Phải tuyệt đối phục tùng mệnh lệnh của Đoàn thể. Phải tuyệt đối trung thành”. Hồ Chí Minh chỉ rõ, mỗi người cán bộ khi đã dấn thân vào con đường cách mạng, thì phải một lòng vì nước, vì dân, xứng đáng là người lãnh đạo và là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân.

Mối quan hệ giữa đức và tài

Đạo đức là gốc, cho nên phải rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, đồng thời, Hồ Chí Minh yêu cầu đối với cán bộ phải có năng lực (tài). Người nói: “Phải có chính trị trước rồi có chuyên môn... chính trị là đức, chuyên môn là tài”. Quý trọng người hiền tài, tư tưởng “Chiêu hiền đãi sĩ” được Hồ Chí Minh thể hiện rất rõ ngay từ những ngày đầu cách mạng. Các bài viết Nhân tài và kiến quốc và Tìm người tài đức của Người nhằm kêu gọi, tập hợp người hiền tài cho đất nước.

Hồ Chí Minh cho rằng, chỉ những cán bộ có đức, có tài mới có đủ năng lực đảm đương công việc; dù công việc có vất vả đến đâu; trong hoàn cảnh khó khăn thế nào, cũng có thể hoàn thành.

Hồ Chí Minh yêu cầu: “Ngày nay, Đảng yêu cầu cán bộ và đảng viên chẳng những thành thạo về chính trị, mà còn phải giỏi về chuyên môn, không thể lãnh đạo chung chung”. Hồ Chí Minh chỉ rõ, người cán bộ cách mạng chân chính phải để việc công lên trên, lên trước việc tư, việc nhà; đã phụ trách việc gì thì quyết làm cho được, cho đến nơi, đến chốn, không sợ khó khăn, nguy hiểm, việc thiện thì dù nhỏ mấy cũng làm, việc ác thì dù nhỏ mấy cũng tránh. Mỗi ngày cố làm một việc có lợi cho nước, cho dân; “khi làm bất kỳ việc gì cũng đừng nghĩ đến mình trước... khi hưởng thụ thì mình nên đi sau”; “lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”.

Để được dân tin yêu, kính trọng, người cán bộ phải biết tránh xa những căn bệnh, những thói xấu thường gặp và dễ mắc phải như: bệnh chủ quan, bệnh hẹp hòi, bệnh ba hoa, bệnh cá nhân chủ nghĩa... và: “Không tham địa vị. Không tham tiền tài. Không tham sung sướng. Không ham người tâng bốc mình. Vì vậy mà quang minh chính đại, không bao giờ hủ hóa. Chỉ có một thứ ham là ham học, ham làm, ham tiến bộ”.

Người cán bộ có đức, có tài theo quan điểm của Hồ Chí Minh, là người cán bộ có tác phong công tác, làm việc, sinh hoạt sâu sát thực tiễn, gần gũi nhân dân, mở rộng dân chủ, nói đi đôi với làm, lý luận gắn với thực tiễn, thể hiện tinh thần trách nhiệm. Dù ở cương vị nào, làm công tác gì, khó hay dễ, chức vụ to hay nhỏ, cũng đem cả tinh thần và sức lực làm cho đến nơi đến chốn, vượt mọi khó khăn, làm cho thành công; luôn nắm vững chính sách, đi đúng đường lối quần chúng và làm tròn nhiệm vụ. Đức và tài là một thể thống nhất, không thể tách rời. Vì vậy, không thể chỉ có đức mà không cần tài, càng không thể coi trọng tài mà xem nhẹ đức. Do đó, người cán bộ phải thường xuyên rèn đức, luyện tài, để trở thành cán bộ vừa có đức, vừa có tài; “vừa hồng, vừa chuyên”. Quan hệ giữa đức và tài là mối quan hệ biện chứng giữa con người với công việc, giữa lực lượng lãnh đạo cách mạng với lực lượng tiến hành cách mạng (quần chúng, nhân dân).

Vị trí tiên phong

Vai trò của cán bộ được Hồ Chí Minh đặt ở vị trí tiên phong. Người cán bộ phải đi đầu trong mọi công việc, từ chỉ đạo đến vận động, tập hợp lực lượng, triển khai thực thi nhiệm vụ. Trong quá trình lãnh đạo hay thực thi công việc, người cán bộ đều phải nêu gương, sẵn sàng xông pha đi đầu vào những nơi khó khăn, nguy hiểm, hoàn thành nhiệm vụ được giao. Triết lý mà Hồ Chí Minh tâm đắc là: “Đối với các dân tộc phương Đông giàu tình cảm, thì một tấm gương sống, còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”.

Để hoàn thành nhiệm vụ tốt nhất, Hồ Chí Minh đòi hỏi cán bộ phải thường xuyên học tập, nâng cao trình độ về mọi mặt, nhất là về lý luận chính trị. Người dạy: “... mỗi cán bộ, mỗi đảng viên phải học lý luận, phải đem lý luận áp dụng vào công việc thực tế. Phải chữa cái bệnh kém lý luận, khinh lý luận và lý luận suông”; phải tự nguyện, tự giác, xem công tác học tập cũng là nhiệm vụ mà người cán bộ cách mạng phải hoàn thành cho được, do đó mà tích cực chủ động hoàn thành kế hoạch học tập.

Có thể nói, những luận điểm của Hồ Chí Minh về cán bộ là rất toàn diện, sâu sắc và nhất quán. Những luận điểm của Người mang tính chỉ đạo xuyên suốt, là cơ sở để Đảng ta thực hiện công tác cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ của Đảng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong thời kỳ mới.

Ðể công tác cán bộ trở thành động lực

Muốn có cán bộ tốt, thì công tác đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá và sử dụng cán bộ phải được quan tâm hàng đầu và đầy đủ. Những bài học mà Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ ra trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình là làm sao để công tác đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng cán bộ trở thành nhiệm vụ xuyên suốt, thống nhất trong nhận thức và hành động của toàn Ðảng, toàn dân.

Lựa chọn để đào tạo

Về công tác cán bộ, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh muốn có cán bộ tốt, phải chú trọng công tác cán bộ. Công tác cán bộ gồm nhiều khâu: tuyển chọn, đào tạo, huấn luyện, đánh giá, sử dụng và chính sách cán bộ. Ðó là các khâu liên hoàn, trong đó việc lựa chọn cán bộ là khâu đầu tiên và rất quan trọng: “khâu chọn giống, nếu giống tốt ắt cây sẽ tốt”. Hồ Chí Minh nói: “...nuôi dạy cán bộ, như người làm vườn vun trồng những cây cối quý báu. Phải trọng nhân tài, trọng cán bộ, trọng mỗi con người có ích cho công việc chung của chúng ta”.

Việc lựa chọn cán bộ phải dựa theo các tiêu chí: “Những người đã tỏ ra rất trung thành và hăng hái trong công việc, trong lúc đấu tranh; Những người liên lạc mật thiết với dân chúng, hiểu biết dân chúng... Những người có thể phụ trách giải quyết các vấn đề, trong những hoàn cảnh khó khăn... Khi thất bại không hoang mang, khi thắng lợi không kiêu ngạo. Khi thi hành các nghị quyết kiên quyết, gan góc không sợ khó khăn; Những người luôn luôn giữ đúng kỷ luật”. Trong khâu huấn luyện, đào tạo cán bộ, Hồ Chí Minh cho rằng: “Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Ðảng”. Huấn luyện cán bộ về chuyên môn, nghiệp vụ, nghề nghiệp, theo phương châm làm việc gì học việc ấy.

Cách nhìn biện chứng về đánh giá và sử dụng cán bộ

Ðối với khâu xem xét, đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn, khi xem xét, đánh giá cán bộ phải thực sự khách quan, phải hiểu cán bộ. Ngoài phẩm chất chính trị, tư cách đạo đức, thì việc đánh giá năng lực chuyên môn phải dựa trên kết quả công việc.Tuy nhiên, đây là việc rất phức tạp, bởi vì: “Trong thế giới, cái gì cũng biến hóa. Tư tưởng của người cũng biến hóa. Vì vậy cách xem xét cán bộ, quyết không nên chấp nhất, vì nó cũng phải biến hóa... Quá khứ, hiện tại và tương lai của mọi người không phải luôn giống nhau”. Việc xem xét, đánh giá cán bộ được Hồ Chí Minh coi là việc rất hệ trọng, cho nên tổ chức Ðảng, chính quyền và lãnh đạo cấp trên, phải có cái nhìn toàn diện, bao quát, tổng thể về quá trình rèn luyện, phấn đấu của từng cán bộ.

Ðể bố trí, sử dụng cán bộ được đúng, Hồ Chí Minh yêu cầu phải bố trí “người nào việc nấy”, “dụng nhân như dụng mộc”; “Phải cất nhắc cán bộ một cách cho đúng”; “Phải khéo dùng cán bộ”. Hồ Chí Minh đưa ra quan điểm dùng cán bộ: “Mình phải có độ lượng vĩ đại thì mới có thể đối với cán bộ một cách chí công vô tư, không có thành kiến, khiến cho cán bộ khỏi bị bỏ rơi; Phải có tinh thần rộng rãi, mới có thể gần gụi những người mình không ưa; Phải có tính chịu khó dạy bảo, mới có thể nâng đỡ những đồng chí còn kém, giúp cho họ tiến bộ; Phải sáng suốt, mới khỏi bị bọn vu vơ bao vây, mà cách xa cán bộ tốt; Phải có thái độ vui vẻ, thân mật, các đồng chí mới vui lòng gần gụi mình”. Việc sử dụng, bố trí cán bộ phải bảo đảm tính kế thừa và phát triển, giữa cán bộ trẻ, cán bộ mới với cán bộ lâu năm; phải chú ý tạo nguồn cán bộ kế cận, phải bồi dưỡng cán bộ cách mạng cho đời sau, tránh việc sử dụng cán bộ “như vắt chanh, bỏ vỏ”.

Có thể nói, những luận điểm của Hồ Chí Minh về công tác cán bộ được đề cập rất bao quát, toàn diện, có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc.

Tuy nhiên, có thể nhận thấy rằng công tác cán bộ thời gian qua làm chưa thật tốt. Nguyên nhân trước nhất là còn có sự khác biệt giữa nhận thức lý luận và thực tiễn; giữa “nói hay và làm chưa tốt”. Thể hiện sự hạn chế, yếu kém ở nhiều khâu, từ tuyển chọn (chưa đúng thực tài), dẫn đến việc bố trí sử dụng cán bộ “tài không xứng chức”. Hạn chế trong khâu đào tạo cán bộ, thể hiện ở nội dung, phương pháp đào tạo lạc hậu, nặng về lý thuyết, thiếu cập nhật kiến thức và kỹ năng lãnh đạo thực tiễn... cho nên cán bộ dù được đào tạo qua nhiều trường lớp, nhưng năng lực lãnh đạo, quản lý, xử lý tình huống chưa đáp ứng yêu cầu. Mặt khác, tình trạng sai phạm trong việc đánh giá, bổ nhiệm, sử dụng cán bộ còn diễn ra khá phổ biến ở nhiều cơ quan đơn vị và địa phương. Công tác xử lý sai phạm, kỷ luật cán bộ còn “chưa đến nơi”, có trường hợp cán bộ mắc khuyết điểm ở nơi này, lại được điều chuyển sang nơi khác giữ cương vị cao hơn. Ðiều đó chẳng những làm mất uy tín của Ðảng, mà đồng thời còn làm mất niềm tin của quần chúng nhân dân đối với Ðảng.

Tôn trọng yêu cầu khách quan

Trong bối cảnh hiện nay, để chọn được những cán bộ ưu tú, có đức có tài bổ sung cho đội ngũ cán bộ, khâu lựa chọn cán bộ phải xuất phát từ yêu cầu khách quan của công việc để tìm người. Trước hết là phải có cơ chế thu hút, phát hiện những cán bộ thực sự có năng lực thông qua hoạt động lãnh đạo quản lý từ cơ sở để đưa đi đào tạo, bồi dưỡng và bổ nhiệm. Thứ hai là chú trọng phát hiện, tạo nguồn cán bộ trẻ. Tuy nhiên, theo chỉ dẫn của Hồ Chí Minh, những cán bộ trẻ phải được và phải có quá trình thử thách, rèn luyện qua thực tiễn lãnh đạo, để đánh giá năng lực và phẩm chất đạo đức.

Mặc dù thời gian qua, Ðảng đã chỉ đạo đưa cán bộ đi luân chuyển, nhưng thời gian đi luân chuyển còn ngắn (từ 2-3 năm), cho nên nhiều trường hợp cán bộ đi luân chuyển, “người đi nhưng tâm ở lại”, cố gắng “tròn vai” để có nhận xét tốt, chờ cho hết thời gian quay về được bổ nhiệm. Cần có quy định về trách nhiệm của người lãnh đạo (đứng đầu) đơn vị, về việc đào tạo, tiến cử người kế cận; cấp ủy của cơ quan, phải chịu trách nhiệm về việc giới thiệu, đề bạt, bổ nhiệm cán bộ.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị lý luận và sức sống thực tiễn. Do đó, phải tiếp tục nghiên cứu, vận dụng tư tưởng và những chỉ dạy của Người vào việc đổi mới công tác cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ “đủ tâm, đủ tầm” đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn hiện nay.

PGS.TS Trần Minh Trưởng

http://www.nhandan.com.vn/cuoituan/thoi-su-chinh-tri/item/37559202-van-dung-tu-tuong-ho-chi-minh-vao-viec-xay-dung-doi-ngu-can-bo-hien-nay.html

 

 

 

 

CÁC TIN BÀI KHÁC:

Xem tin theo ngày

Ngày