Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh góp phần xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh

  

Xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh ở Thành phố Hồ Chí Minh là một chủ trương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với phạm vi rộng lớn, gồm nhiều nội dung khác nhau. Đó không chỉ là việc bảo tồn cũng như xây dựng, sáng tạo các công trình văn hóa, các tác phẩm văn học, nghệ thuật liên quan đến cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh mà quan trọng hơn cả còn là việc làm sao để các giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thật sự thấm sâu vào đời sống văn hóa của mỗi người dân, trở thành nguồn sức mạnh đặc thù của con người thành phố. Từ đó làm cho Thành phố Hồ Chí Minh thật sự là “nơi tư tưởng, đạo đức, phong cách và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn hiện hữu thường xuyên, trở thành tài sản tinh thần, giá trị văn hóa đặc trưng của người dân, cán bộ, đảng viên của thành phố mang tên Bác”[1]. Để làm được điều này đòi hỏi sự tham gia một cách đồng bộ, hiệu quả của tất cả các cấp, ngành, các tổ chức trong hệ thống chính trị thành phố. Bài viết này đề cập đến việc xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh từ góc độ đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh hiện nay.

1. Xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh là một sự phát triển về chất của việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Trước tiên cần khẳng định văn hóa là một phạm trù rộng lớn gồm nhiều lĩnh vực khác nhau trong đời sống xã hội của con người. Bản thân Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng từng định nghĩa về văn hóa: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa. Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”[2]. Như vậy, văn hóa được biểu hiện cụ thể ở những giá trị vật chất và giá trị tinh thần mà con người sáng tạo ra trong quá trình sống để rồi những giá trị đó quay trở lại phục vụ cho nhu cầu đời sống của con người. Chính vì vậy, không gian văn hóa là những đặc trưng văn hóa của một cộng đồng người cụ thể gắn liền với một phạm vi lãnh thổ nhất định, trong một khoảng thời gian cụ thể. Từ nhận thức chung đó có thể khẳng định việc xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh ở Thành phố Hồ Chí Minh là việc củng cố, tạo lập các giá trị văn hóa trên địa bàn thành phố (cả vật chất và tinh thần) mà nền tảng là từ những giá trị trong cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức và phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Hay nói cách khác đó là việc làm cho môi trường sống của thành phố chứa đầy giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; làm cho nét đẹp văn hóa, con người Hồ Chí Minh lan tỏa và thấm sâu hơn nữa vào văn hóa con người thành phố và trở thành nguồn sức mạnh nội sinh đặc thù của người dân thành phố.

Do đó, để xây dựng được không gian văn hóa Hồ Chí Minh đòi hỏi cần phải có một hệ thống các chính sách và giải pháp cụ thể. Trước tiên, là những giải pháp liên quan đến việc bảo tồn, củng cố, sáng tạo và quảng bá rộng rãi các giá trị vật chất (các di tích lịch sử, bảo tàng, công trình công cộng…) và tinh thần (các tác phẩm văn học, nghệ thuật, báo chí…) liên quan đến cuộc đời, sự nghiệp của Hồ Chí Minh trên địa bàn Thành phố. Để rồi những công trình, sản phẩm này sẽ góp phần thiết thực làm lan tỏa sâu, rộng các giá trị văn hóa Hồ Chí Minh đến mọi người dân trong và ngoài thành phố Hồ Chí Minh. Thứ hai, đó là những giải pháp cụ thể để mọi chủ trương, chính sách của các ngành, các cấp trong hệ thống chính trị thành phố phải thật sự xuất phát từ những giá trị trong tư tưởng, đạo đức và văn hóa của Hồ Chí Minh. Thứ ba, đó là những giải pháp để củng cố và xây dựng những chuẩn giá trị văn hóa tốt đẹp cho con người Thành phố mà một trong những cơ sở quan trọng để hình thành nên những giá trị này là xuất phát từ những điều tốt đẹp trong cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh. 

Với một nhận thức như vậy thì có thể thấy việc xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh là một sự phát triển với yêu cầu cao hơn và toàn diện hơn so với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh hiện nay.

Về phạm vi, việc xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh không chỉ giới hạn thực hiện trong phạm vi hệ thống chính trị mà còn phải lan tỏa và thấm sâu trên mọi địa bàn dân cư, trong mọi tổ chức kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố thậm chí là có tác động ảnh hưởng ra bên ngoài địa bàn thành phố.

Về thời gian, việc xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh là xây dựng những giá trị nền tảng, cốt lõi cho sự phát triển nên có tính ổn định lâu dài, gắn liền với quá trình phát triển chung của thành phố trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ.

Về đối tượng, việc xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh không chỉ diễn ra trong đội đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên của hệ thống chính trị mà còn là trong con người thành phố nói chung.

Về nội dung, việc xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh không chỉ là tạo ra sự chuyển biến trong đạo đức, hành động, thái độ, phong cách, văn hóa của đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức mà còn đòi hỏi những giá trị tư tưởng, đạo đức, văn hóa Hồ Chí Minh phải trở thành giá trị văn hóa, chuẩn mực của mọi tầng lớp nhân dân thành phố Hồ Chí Minh.

Về tác động, việc xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh góp phần tạo ra những giá trị văn hóa chuẩn mực của con người thành phố nói chung nên không chỉ tác động vào sự đổi mới và phát triển của hệ thống chính trị mà còn tác động vào tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội do đó sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp cho sự phát triển chung của thành phố.

2. Một số giải pháp đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh góp phần xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh

Từ chủ trương chung và những yêu cầu cụ thể đặt ra trong việc xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh có thể thấy việc đẩy mạnh học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giữ vị trí trung tâm trong các nhiệm vụ, giải pháp thực hiện. Điều đó thể hiện ở những lí do sau đây:

Thứ nhất, quá trình triển khai việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong 15 năm qua đã thực sự tạo ra sự chuyển biến nhất định về nhận thức, hành động, việc làm và thái độ của đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức của thành phố trên nhiều mặt; đóng góp tích cực vào công tác xây dựng đảng, xây dựng hệ thống chính trị. Điều này đã minh chứng cho sự hiệu quả của chủ trương này trong nhận thức của đông đảo quần chúng nhân dân; từ đó đã làm cho các tầng lớp nhân dân thấy rõ hơn về những giá trị thiết thực của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Thứ hai, vì việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được triển khai trong toàn bộ hệ thống chính trị nên thông qua việc thực hiện của đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức mà những giá trị văn hóa tốt đẹp của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có sự lan tỏa nhất định ở đều khắp các địa bàn dân cư, các cơ quan, đơn vị trên toàn thành phố. Đây chính là nền tảng quan trọng nhất để trong thời gian tới thông qua việc đẩy mạnh học tập Hồ Chí Minh mà có thể tiếp tục tạo ra sự lan tỏa rộng rãi hơn các giá trị văn hóa tốt đẹp của Người trong đông đảo nhân dân thành phố nhằm xây dựng không gian văn hóa      Hồ Chí Minh.

Thứ ba, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thực chất là việc từng bước củng cố và tạo lập hệ giá trị văn hóa chuẩn mực của đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức mà nền tảng cốt lõi là từ những giá trị văn hóa Hồ Chí Minh. Do đó, nếu những giá trị này được lan tỏa và thấm sâu vào đời sống, lối sống của người dân thành phố thì đó có thể coi đó là mức độ cao nhất trong việc xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh.

Từ các vấn đề như trên, để việc học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong thời gian tới có thể góp phần trực tiếp và quyết định vào việc xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh thì cần phải chú trọng một số giải pháp trọng tâm sau đây:

Thứ nhất, mỗi đơn vị cơ sở, mỗi tổ chức cơ sở đảng phải thật sự là một không gian văn hóa Hồ Chí Minh thu nhỏ. Ở đó, những giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh phải thật sự trở thành giá trị chủ đạo và quyết định trong hoạt động của cơ quan, đơn vị từ việc xây dựng văn hóa công sở cho đến tổ chức hoạt động; từ những hình ảnh trực quan cho đến những giá trị tinh thần. Mỗi lời nói, hành động, việc làm, thái độ của cán bộ, đảng viên ở đây phải thật sự tiêu biểu cho những giá trị văn hóa Hồ Chí Minh. Đạo đức công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong không gian văn hóa này phải tiêu biểu cho những giá trị đạo đức Hồ Chí Minh. Văn hóa chính trị của cơ quan, đơn vị phải là những giá trị văn hóa Hồ Chí Minh. Phong cách, lề lối làm việc của cán bộ, công chức phải là phong cách, lề lối làm việc của Hồ Chí Minh. Đặc biệt, ở phạm vi không gian văn hóa Hồ Chí Minh này, trong mối quan hệ với nhân dân, đội ngũ cán bộ, công chức phải tự giác thực hành quan điểm của Người là “việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh”[3]. Với 2.091 đơn vị cơ sở có tổ chức cơ sở đảng ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay, nếu thực hiện tốt giải pháp này thì sẽ có 2.091 không gian văn hóa Hồ Chí Minh thu nhỏ, hiện diện ở mọi địa bàn dân cư, mọi lĩnh vực công tác. Đây thật sự sẽ là những hạt nhân tích cực nhất, điển hình nhất để góp phần xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh thành không gian văn hóa Hồ Chí Minh.

Thứ hai, mỗi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức phải là một hình ảnh cụ thể nhất, minh chứng cho những giá trị văn hóa tốt đẹp của Hồ Chí Minh. Điều này không chỉ làm cho những giá trị văn hóa Hồ Chí Minh trở thành giá trị tự thân của mỗi người mà còn là cách tốt nhất để làm lan tỏa những giá trị di sản của Người đến với mọi người dân và bạn bè quốc tế. Ngoài những chuẩn mực chung của người cán bộ, đảng viên thì mỗi người trên cương vị công tác cụ thể của mình, trong từng việc làm và hành động cũng phải tiêu biểu cho cho tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong lĩnh vực đó. Người bác sĩ phải thực sự là người “lương y kiêm từ mẫu”; người giáo viên phải vừa là nhà sư phạm vừa là người mô phạm; người công chức phải thật sự là người “lo trước dân, vui sau dân”… Chỉ khi thực hành được như vậy thì việc xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh mới thực chất là những giá trị bền vững, mới trở thành sức mạnh nội sinh, tạo ra sự phát triển chung của           Thành phố Hồ Chí Minh.

Thứ ba, mỗi người đứng đầu là một tấm gương cho việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Trong không gian văn hóa Hồ Chí Minh thu nhỏ là mỗi cơ quan, đơn vị, tổ chức cơ sở đảng thì những người đứng đầu phải là những người tiêu biểu nhất cho việc học tập và làm theo những giá trị Hồ Chí Minh. Đồng thời, họ còn phải tiêu biểu cho những giá trị cốt lõi trong tư tưởng Hồ Chí Minh về người đứng đầu: đạo đức, gương mẫu, tiên phong. Thông qua chính việc làm, hành động của người đứng đầu các cấp mà những giá trị đạo đức, văn hóa Hồ Chí Minh sẽ lan tỏa mạnh mẽ hơn, tác động tích cực hơn đến cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân. Vì như Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng từng nói: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”[4]. Đây cũng chính là một nhân tố quan trọng góp phần hiệu quả vào việc xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh.

          Xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh là một chủ trương quan trọng, là điểm mới nổi bật trong Văn kiện Đại hội Đại biểu Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ XI (nhiệm kỳ 2020 - 2025). Thực hiện thành công chủ trương này không chỉ góp phần củng cố những giá trị văn hóa đã có liên quan đến cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng và đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh mà còn trực tiếp hình thành nên những giá trị văn hóa mới ở thành phố mà nền tảng cốt lõi cũng là từ những giá trị văn hóa của Người. Đây sẽ là một điều kiện đặc biệt quan trọng để tạo thành nguồn lực tổng hợp cho sự phát triển nhanh và bền vững của Thành phố Hồ Chí Minh trong tương lai. Đồng thời đây còn cơ sở quan trọng để thành phố thực hiện thành công những mục tiêu phát triển đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045 như đã đề ra.

Thạch Kim Hiếu,

Giảng viên Khoa Xây dựng Đảng,

Đảng bộ Học viện Cán bộ Thành phố

 

Tài liệu tham khảo

1. Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh (2020), Văn kiện Đại hội Đại biểu Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh lần thứ XI (2020 - 2025), NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.

2. Hồ Chí Minh (2011) Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia.

3. Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Quyết định 982/QĐ-UBND phê duyệt Đề án “Chiến lược phát triển ngành văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2020 - 2035” ngày 22 tháng 3 năm 2021.

 

 



[1] Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh (2020), Văn kiện Đại hội Đại biểu Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ XI, nhiệm kỳ 2020 - 2025, tr.168-169

[2] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, H, 2011, t.3, tr.458

[3] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Tập 4, Nxb. Chính trị quốc gia, H. 2011, tr. 51.

[4] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia, H. 2011, tr. 284.

CÁC TIN BÀI KHÁC:

Xem tin theo ngày

Ngày